Winkelwagen


Uw mandje is momenteel leeg.

 
Gehoor... Symptomen & Maatregelen
Sluipend ontstaan problemen aan het gehoor. Pas na jaren ondervindt men er in het werk of privé leven hinder van. Een aandoening aan het gehoor is meestal geen ziekte waarvan je kunt genezen, het is eerder een onherstelbare schade. En de maatregelen achteraf zoals werken met gehoorapparaten, gehoorbescherming of aangepast werkrooster zijn geen echte oplossingen.
Om problemen voor te blijven moeten we beschikken over kennis rond het ontstaan van gehoorproblemen. En we moeten in een vroeg stadium symptomen kunnen herkennen en tijdig praktische maatregelen nemen.

Top sporter
Is een musicus te vergelijken met een top sporter of een ballet danser? In veel opzichten wel. Maar als musicus wil je niet dat je carrière in de problemen komt rond je 35ste.
Dat risico is er wel voor een deel van de musici. Zo’n 30% zal op den duur echt maatregelen moeten nemen om te kunnen blijven musiceren. Door de bevlogenheid voor de muziek en de financiële noodzaak is het vaak moeilijk de werkzaamheden aan te passen. De combinatie van werkdruk en geluidsbelasting vormt hierbij voor het gehoor het grootste risico.

Sluipend
Het zou makkelijk zijn als er een eenduidig en direct oorzakelijk verband zou zijn tussen werk en gehoorschade. Omdat de werksituaties en ieders gehoor zo verschillend kunnen zijn, is het moeilijk om hierover stellige beweringen te doen.
Dat is de eerste adder onder het gras.
De tweede is, dat gehooraandoeningen heel langzaam opbouwen voordat ze zich openbaren en een probleem gaan vormen. Dit is te vergelijken met een snaar. Door intensief gebruik ontstaat slijtage en in loop der tijd neemt ook de elasticiteit af. Daardoor klinkt de snaar steeds botter en minder zuiver, maar er kan nog goed mee gespeeld worden, tot de snaar breekt... Ik ken gitaristen die voor bijna elk optreden een nieuw setje snaren op hun instrument zetten, om brekende snaren tijdens een optreden te voorkomen. Helaas kan zoiets niet met het gehoor.
Er bestaan veel verschillende gehoor aandoeningen. Het meest voorkomend zijn: gehoorverlies, oorsuizen (tinnitus), overgevoeligheid (hyperacusis, is eigenlijk: verlies van tolerantie voor geluiden), vervorming (distortie) en menière (duizelingen). Minder voorkomend is onder andere ‘vals horen’ (diplacusis), hierbij wordt één aangeboden frequentie in het linker en rechter oor op een verschillende toonhoogte ervaren.


Tijdelijke aandoeningen:
Problemen met het gehoor kunnen tijdelijk zijn als ze incidenteel worden veroorzaakt door externe factoren zoals bijvoorbeeld: stress of oververmoeidheid, een ziekte, bijwerkingen van medicijnen of allergie voor bepaalde voedingsstoffen.
- Gehoorverlies kan ervaren worden door een prop oorsmeer of water in het oor, bij een verkoudheid of na een hoge dosis lawaai. In deze gevallen is de kans op gehoorschade zeer klein. Problemen verdwijnen als het oorkanaal weer vrij is of de verkoudheid achter de rug, waardoor de buis van Eustachius weer open is.
Na een niet te lange en te hoge dosis lawaai herstelt het gehoor zich meestal weer. Hoewel de kans op schade misschien klein is, is dat in dit laatste geval geen garantie…
- Oorsuizen, in de vorm van af en toe een piep in het oor ervaren, die opkomt en binnen een minuut weer is verdwenen, is vrij algemeen en geen probleem.
Na een hoge dosis lawaai kan er oorsuizen optreden die na enkele uren weer wegtrekt. Net als bij tijdelijk gehoorverlies spreekt men dan van ‘herstel’ van het gehoor. Echter, er is niet met 100% zekerheid te stellen of er nu wel of geen schade is ontstaan.

Permanente aandoeningen:
Op het moment dat gehoorverlies niet meer wegtrekt, het oorsuizen dag in dag uit blijft aanhouden, veel gewone geluiden voortdurend als irritant en te hard worden ervaren, vervorming vaak voorkomt... dan is het te laat. Dan is er schade, en herstel is in de meeste gevallen niet mogelijk.
- Permanent gehoorverlies kan worden veroorzaakt door langdurige blootstelling aan hoge geluidsniveaus (boven 80 dB) of kortstondige blootstelling aan extreem hoge geluidsniveaus (rond en boven 120 dB). Professionele musici hebben al gauw een daggemiddelde wat tussen de 80 en 90 dB ligt. In sommige werksituaties worden (piek)geluidsniveaus gemeten tot rond de 120 dB.
- Permanent oorsuizen, overgevoeligheid en de andere meer ‘neurologische’ aandoeningen aan het gehoor zijn niet altijd gemakkelijk in verband te brengen met één enkele oorzaak. Verschillende onderzoeken leggen wel relaties tussen de ‘andere gehoorproblemen’ en met name: te hoge geluidbelasting, problemen met het bewegingsapparaat (armen, schouders, rug en nek), infecties, genetische aanleg, medicijngebruik, allergie, trauma, operatie in de buurt van het gehoor (b.v. brughoektumor verwijderen), amalgaam vullingen…
Door het uitzoeken van welke factoren een rol kunnen spelen in de eigen situatie en daarmee aan de slag gaan, kan de ernst van de gehoorproblemen doen afnemen of zelfs gehoorproblemen voorkomen.

De Achilleshiel bij permanente aandoeningen aan het gehoor zijn: het leren omgaan met de veranderde situatie en de psychosomatische klachten die kunnen optreden, zoals verlies van energie, (over)vermoeidheid, slapeloosheid en depressiviteit.
Zorgen dat de situatie niet verslechtert en een ‘werkplan’ voor de toekomst maken, moet dan prioriteit hebben.

Symptomen – vroegtijdige herkenning !
Als de volgende symptomen van blijvende aard zijn, dan zijn maatregelen op zijn plaats. Daarmee kan het echt ‘doorslaan’ van gehoorproblemen in veel gevallen worden voorkomen of op zijn minst worden vertraagd.
- moeite met het verstaan van gesprekken (gehoorverlies)
- oorsuizen
- eind van een werkdag snel geïrriteerd zijn door dagelijkse geluiden
- gewone geluiden als te hard ervaren, b.v. serviesgoed en bestek (hyperacusis)
- (over)vermoeidheid en slapeloosheid
- fysieke klachten rond de armen, schouders, rug en nek
- duizeligheid
- gehoorklachten als gevolg van een acute infectie
Zeker in het laatste geval kan snel optreden belangrijk zijn. Een acute infectie rond het gehoor kan flinke schade veroorzaken, maar indien snel aangepakt (binnen enkele weken) kan de infectie onderdrukt worden en eventuele schade aan het gehoor worden voorkomen.

Maatregelen
Hoe eerder hoe beter! Bij aanhoudende klachten is het, voor iemand die voor zijn werk en passie afhankelijk is van zijn gehoor, vanzelfsprekend om zo snel mogelijk hulp te zoeken.
Volg dan het traject: de huisarts, voor een verwijzing – de KNO-arts, voor een audiogram en een uitgebreide controle van het gehoor – de audioloog, voor meer werkgerelateerde adviezen.
Daarnaast is het raadzaam om zich goed te informeren. Sommige huisartsen of KNO-artsen zijn niet altijd goed op de hoogte van wat de specifieke problemen voor een musicus kunnen zijn bij de wat complexere gehooraandoeningen als oorsuizen en overgevoeligheid. Laat je niet wegsturen met: “We kunnen niets voor u doen, u moet er maar mee leren leven.”

Preventie
Weet wat je verliest. Realiseer je dat er veel op het spel staat. Als je eenmaal ernstige gehoorproblemen hebt kun je de energie verliezen om te voluit te blijven werken. Het sociale leven kan drastisch inkrimpen, doordat het je allemaal snel te veel wordt wat betreft de inspanningen of de mate van lawaai bij optredens of op feestjes. En de passie… als die zijn uitweg niet meer kan vinden, is het lastig om je lekker te blijven voelen.
Niets doen… resulteert meestal in een toename van de klachten en soms in een situatie waar geen weg meer terug is. Laat het niet zover komen.
Doe nu iets, voor het te laat is. Zorg voor je oren… en blijf genieten.


Praktische maatregelen:
- kennis van factoren die kunnen leiden tot gehooraandoeningen, zie ook onderaan voor informatieve ‘weblinks’
- doseren van het geluidsniveau door:
- ‘zachter aan de bron’
- werk- en studietijden goed verdelen
- gebruik van sourdine (nieuw: Saxmute, voor sax en klarinet)
- spelen in absorberende akoestiek
- gebruik van gehoorbescherming
- vingers in de oren bij plotselinge harde geluiden
- ZEM gehoorbeschermer voor algemeen gebruik, studie of doceren
- aangemeten oordoppen of inear-monitor voor concert situaties
- ‘kick van het musiceren’ meer halen uit timing, samenspel en intonatie dan door hoge geluidsniveaus
- in toom houden van het geluidsniveau in de privé sfeer…: feesten, bioscoop, café, gebruik van machines, auto rijden met open raam enz.
- zorgen dat de financiële zaken goed op orde zijn, meerdere activiteiten naast elkaar kunnen risico’s spreiden
- denk ook aan muzikaal werk waar het geluidsniveau laag en beheersbaar is: doceren, arrangeren, componeren, coachen en dergelijke…
- muzikale en financiële onafhankelijkheid biedt een sterke positie. Een flexibele deeltijd baan buiten de muziek kan voor veel vrijheid en rust zorgen


Fitness
Veel musici krijgen klachten door asymmetrische bewegingen of houdingen als gevolg van het bespelen van hun instrument. Een recent onderzoek wijst op 80 % van de musici die fysieke klachten ontwikkelen als gevolg van hun beroep.
Gezien de relatie tussen sommige gehooraandoeningen en fysieke klachten (rond met name de armen, schouders, rug en nek) is het raadzaam te werken aan een evenwichtig getraind lichaam. Met behulp van een fysiotherapeut kan een trainingsschema worden opgesteld. Met twee tot drie maal per week een uur trainen kan het lichaam onevenwichtige belasting van het musiceren beter aan. Fitness voorkomt zo pijnklachten èn kan de intensiteit van gehoorproblemen als tinnitus en hyperacusis verminderen.

Cijfers:
Dat gehoorproblemen onder klassieke musici wijd verbreid zijn blijkt ook uit recente publicaties van de Zweedse onderzoekster K. Kähäri (Linholmen Development, Göteborg). Zij vond bij bijna driekwart van de door haar onderzochte orkestmusici één of meerdere vormen van gehoorschade:
Totaal: normaal gehoor 26% - afwijkend gehoor 74%
Waarvan: gehoorverlies 41%, tinnitus 43%, hyperacusis 39%, distortie 17%, diplacusis 3%.
Zo’n 30% van de musici komen op het punt dat zij hun werksituatie zouden moeten herzien. Dat kan door bewust doseren van de geluidsbelasting, waaronder gebruik van gehoorbescherming, of door aanpassing van de werktijden. Het hoeft lang niet altijd te betekenen: minder werken of stoppen met werken. Het doel is als musicus aan het werk te blijven, maar dan zonder of met zo min mogelijk risico op gehoorschade door muzieklawaai.
Een schatting is dat tussen de 2% en 5% van de musici door hun gehoorschade wel geheel moeten stoppen met hun muzikale activiteiten...
Ook al zijn er verschillen tussen onderzoeken onder musici, is het zeer aannemelijk dat bovenstaande cijfers ook gelden voor musici uit de lichte muziek en muziekdocenten.

Hans Troost
maart 2007
 

ONGEHOORD

Voorlichtingsfilm over Hyperacusis
"Als gewone geluiden PIJN doen"
Lees verder...
 
Uitgaan festival veilig?
Belangenverstrengeling...
Lees verder...
 
Tinnitus Tool e.a.
Links: omgaan met tinnitus en hyperacusis
Lees verder...
 
Steeds jonger gehoorschade
Kinderen van 9 tot 11 jaar
Lees verder...
 
Ruis & Muziek
drie nieuwe CD's
Lees verder...
 
All rights reserved Oorbewust - © 2008 - 2013